De basis blijft "Handkenmerken voor het bepalen van soort, geslacht en leeftijd van in het wild levende vogels" (Speek 1994), maar in Op Het Vinkentouw (Speek 1999, Speek 2000)) worden nuanceringen en correcties op de bovengenoemde tabel genoemd.

Hieronder wordt bovengenoemde "Speek"-tabel weergegeven, inclusief de genoemde correcties.

LEEFTIJD

  1.   


    1. de rug is bruin; de middelste staartveren zijn veel korter dan de langste; de oogleden zijn rood (jeugdkleed): jun - sep  1kj

    2. de rug is zwart; de middelste staartpennen zijn bijna net zo lang als de langste; de oogleden zijn geel:   ga naar 2.

  2.  


    1. jan - jun:   na 1kj

    2. jul - sep:   ga naar 3.

    3. okt - dec:   volgroeid

  3.  


    1. de handpennen zijn oud en gesleten: jul - sep:  na 1kj

    2. de handpennen zijn in de rui:  ga naar 4.

    3. de handpennen zijn nieuw en gaaf:  ga naar 5.

  4.  


    1. de buitenste handpennen zijn nieuw en gaaf: jul - sep:  1kj

    2. de buitenste handpennen zijn oud en gesleten: jul - sep:  na 1kj

  5.  


    1. de schedel is gedeeltelijk verbeend: jun - okt:  1kj

    2. de schedel is geheel verbeend: jun - okt:  volgroeid 

 

 

    GESLACHT

     

    • een Staartmees met een echte broedvlek (mannen hebben 'm niet):  vrouw
    • een Staartmees met een "zwaar geschapen" cloaca:  man

     

    • de staart is 84 - 99 mm (n=22):  man
    • de staart is 80 - 91.5 mm (n=15):  vrouw

     

     

     Commentaar:

    • Bovengenoemde waarden over de staartlengte geven weliswaar een significant verschil tussen man en vrouw, maar zijn gebaseerd op een zeer klein aantal metingen (n=37), de variatie kan dus best groter zijn. Oppassen dus !
    • Een Belgische ringgroep met redelijk wat Staartmees-ervaring hanteert in de broedtijd het volgende:
      met cloaca-uitstulping en een staart van 84-94mm (zelden langer):  man
      met broedvlek en een staart van 76-88mm (60-75mm door slijtage in apr-jun):  vrouw
    • Diezelfde Belgische ringgroep merkt ook op dat: "we hebben ondervonden dat cloaca-uitstulping zichtbaar en voelbaar is tot in november; als bij die vogels de staart 90mm of langer is dan mag men ze aanmerken als 'volgroeide man'".

     

    Literatuur:

    • Speek B.J. (ed.) 1994. Handkenmerken voor het bepalen van soort, geslacht en leeftijd van in het wild levende vogels. Heteren, N.I.O.O. ISBN -.
    • Speek B.J. 1999. Correctie "Handkenmerken" Staartmees. Op Het Vinkentouw 90:44.
    • Speek B.J. 2000. Correctie Staartmees-gegevens in "Handkenmerken". Op Het Vinkentouw 91:18.